mydesign haber temalari

DİĞER İÇERİKLER

Canlılarda Beslenme İlişkileri (Heterotrof ve Ototrof) Konu Anlatımı ve Ders Notu

Ana Sayfa » LİSE » Biyoloji » Canlılarda Beslenme İlişkileri (Heterotrof ve Ototrof) Konu Anlatımı ve Ders Notu
Ekleyen
: kademeliegitim.com
Ekleme Tarihi
: 13 Mart 2013
Indirilme Sayisi
: 3.656
Benzer Icerikler

CANLILARDA BESLENME İLİŞKİLERİ:

  • …Beslenme ilişkilerine göre canlılar  ototrof, heterotrof  ve hem ototrof hem de heterotrof olanlar olarak gruplandırılır:

 

A.)OTOTROF BESLENEN CANLILAR:

  • …Kendi besinlerini üretebilen  canlılardır.Bu özelliklerinden dolayı  üretici organizmalar  olarak da adlandırılırlar.
  • …Ototrof beslenen yeşil bitkiler güneş ışığı yardımıyla havadan aldıkları CO2’i topraktan aldıkları suyla birleştirerek  organik besin üretirler.

 

6CO2  + 6 H2O     à  Glikoz(Besin=C6H12O6)    +6O2      (FOTOSENTEZ)

 

Glikoz(Besin=C6H12O6)     +6O2  à  6CO2  + 6 H2O        (SOLUNUM)

 

  • …Bazı bakteriler klorofilleri sayesinde fotosentez yaparak besin üretebilirler.Besinlerini bu şekilde üreten canlılara fotosentetik ototroflar denir.
  • …Fotosentetik canlılar güneş ışığındaki enerjiyi kimyasal bağ enerjisine dönüştürür.
  • …Bütün fotosentetik canlılarda CO2 kullanma ve glikoz sentezi ortaktır.
  • …Bazı ototrof bakteriler ışıksız ortamda da havanın karbondioksitini ve suyu kullanarak glikoz sentezleyebilirler.Bu şekilde besin üreten canlılara kemosentetik ototroflar  denir.
  • …Demir,nitrit,nitrat ve sülfür bakterileri kemosentetik bakterilerdir.Kemosentez sayesinde doğadaki azot döngüsünün devamlılığı sağlanır.
  • …Böylece topraktaki azot bitkilerin kullanabileceği azot tuzlarına dönüşmüş olur.

 

B.) HETEROTROF BESLENEN CANLILAR:

  • …Besinlerini dışarıdan hazır olarak alınan canlılardır.Besinlerini hazır aldıkları için tüketici canlılar olarak da adlandırılırlar.
  • …Mantarlar,hayvanlar ve birçok bakteri heterotrof olarak beslenirler.
  • …Hazır besin alan canlılar besinlerini temin etme şekline göre üç gruba ayrılır:

 

a.)Holozoik Beslenme:

  • …Besinlerini katı parçalar halinde alan canlılardır.
  • …Bu canlılar gelişmiş sistemlere sahiptirler.
  • …Besin kaynağına göre üç gruba ayrılır:

 

1.) Otobur (Herbivor) Canlılar:

  • …Besin kaynağı olarak üretici  durumdaki bitkileri kullanan hayvanlardır.Örneğin; inek,deve,koyun vb.
  • …Sindirim kanalları karnivorlara göre daha uzundur.
  • …Sindirim kanallarında selülozu sindirici enzim üreten bakteriler bulunur.
  • …Ağızlarında çiğneyici azı dişleri daha fazladır.

 

2.)Etobur (Karnivor) Canlılar:

  • …Besin kaynağı olarak hayvanları yiyen canlılardır.Örneğin; aslan,kurt,kartal vb.

3.Karışık beslenen (omnivor) Canlılar:

  • …Besin kaynağı olarak  hem hayvanları hem de bitkileri kullanan canlılardır.Örneğin; tavuk,domuz,ayı,maymun  vb.

 

b.) Saprofit Beslenme:

  • …Besin kaynağı olarak ölü bitki ve hayvanları kullanan canlılardır.Bu şekilde beslenme bakteriler ve mantarların çoğunda görülür.
  • …Saprofit beslenen canlılar organik artıkları çürüterek besin döngüsünün devamlılığını sağlarlar.Maya hücreleri saprofit beslenebilirler.
  • …Toplu hayvan ölümlerinin yükselmesi ve tür yoğunluğunun artması sonucunda saprofit bakterilerin sayısı artar.
  • ….Saprofit bakteriler organik artıkları inorganik maddelere dönüştürürler.Bu işi hücre dışı sindirim yaparak gerçekleştirirler.
  • …Saprofit canlılar kemosentetik canlılara hammadde oluşturup toprağın humus yapısını zenginleştirir.

 

c.) Birlikte Yaşam(Simbiyotik İlişkiler):

  • …İki farklı canlının karşılıklı etkileşim içinde birlikte yaşamalarıdır.Birlikte yaşama olayları canlıların birbirleri ile etkileşimlerine göre üç farklı şekilde gerçekleşir:

 

1.)Mutualizm (İki taraflı ortaklık):

  • …İki canlının karşılıklı olarak birbirine fayda sağladığı yaşam şeklidir.Örneğin;mantarla algin bir araya gelerek oluşturduğu likenler,karşılıklı yardımlaşmanın en iyi örneğini gösterirler.
  • …Mutualist yaşayan bireyler birbirlerinden ayrıldıkları zaman birey sayılarında azalmalar meydana gelebilir.
  • …Mantar ürettiği karbondioksit ve suyu alge verir.Alg ise fotosentez yaparak ürettiği oksijen ve besini mantara verir.Bu özelliklerinden dolayı likenler en olumsuz şartlarda bile yaşayabilirler.
  • …Termitler,odun yiyerek beslenen beyaz karıncalardır.Ancak odunu (selülozu) sindirecek enzimleri yoktur.Bu hayvanın bağırsaklarında yaşayan  tek hücreli canlılar termitin yediği odunu sindirerek hem kendi besinlerini hem de karıncanın besinlerini temin etmiş olurlar.
  • …İnsan bağırsağında yaşayan bakteriler ,buradaki artıklarla beslenirken,insana B ve K vitamini üretip verirler.
  • …Geviş getiren otçul memelilerde de selülozu sindirecek enzim sistemleri yoktur.Bu hayvanların midelerinde yaşayan bazı bakteriler ve tek hücreli canlılar hayvanın yediği otu sindirerek hem kendi besinlerini  karşılarlar hem de hayvanın besin ihtiyacını karşılamış olurlar.
  • …Timsahlar yemeğini yedikten sonra ağzını açıp beklerler.Bazı kuşlar gelip timsahın dişlerinin arasındaki etleri yerler.Böylece hem karnını doyurmuş olurlar hemde timsahın dişlerini temizlerler.
  • …Baklagil köklerinde yaşayan Rhizobium adı verilen bakteriler de mutualist yaşama örnek verilebilir.

 

2.)Kommensalizm:((Tek taraflı ortaklık):

  • …Beraber yaşayan iki canlıdan birinin fayda gördüğü diğerinin ise bu ilişkiden fayda veya zarar görmediği yaşam şeklidir.
  • …Kommensal yaşayan bireyler birbirlerinden ayrıldıklarında birey sayılarında çok fazla değişiklik görülmeyebilir.
  • …Örneğin; insan bağırsağında yaşayan bazı bakteriler burada çürükçül olarak beslenirken insana fayda veya zarar sağlamazlar.
  • …Köpek balıklarının karnına yapışarak yaşayan küçük bir balık (vantuz balığı) köpek balığının besin artıklarıyla beslenir.Köpek balığının bu ilişkiden fayda veya zararı yoktur.

 

3.Parazitizm (Asalak Yaşam):

  • …Bir canlının başka bir canlının üzerinde veya içinde ona zarar vererek yaşamasıdır.Zarar gören canlıya konak canlı denir.
  • …Parazit olan canlı konak canlıdan ayrılırsa zarar görür.En iyi parazit  konağına zarar vermeden en uzun süre ondan faydalanandır.
  • …Parazit yaşayan canlılar arasında konuk-konukçu ilişkisi vardır.
  • …Parazitler yaşadığı ortama ve besin alma şekline göre aşağıdaki gibi gruplandırılır:

 

‘İç parazit(Endoparazit):

  • …Konak canlının vücudunun içinde yaşayan parazitlerdir.Sindirilmiş besin aldıklarından sindirim sistemleri iyi gelişmemiştir.Duyu organları yoktur.Hermafrodittirler(Dişi ve erkek aynı canlıda bulunur.)Hareket organları ve üyeleri körelmiştir.
  • …Örneğin;tenya,kancalı kurt,bağırsak solucanı.

‘Dış parazit(Ektoparazit):

  • …Konak canlının üzerinde (yüzeyinde) yaşayan parazitlerdir.Hücre artıklarıyla veya kanla beslendikleri için sindirim
  • sistemleri gelişmiştir.Hücre dışı sindirim yaparlar.Duyu ve hareket organelleri vardır.Yumurtlayarak çoğalırlar ve ayrı       eşeylidirler…Örneğin; bit,pire,kene,tahta kurusu.
  • …Patojen bakterilerde(hastalık yapıcı bakteriler) olduğu gibi dış parazitler de heterotroftur.

‘Mecburi parazit:

  • …Canlı bir hücrenin dışında hiçbir canlılık faaliyeti göstermeyen virüslerdir.

‘Yarı parazit bitkiler:

  • …Yeşil yaprakları sayesinde kendi besinini üretebilen fotosentetik bitkilerdir.Kloroplastları bulunur.Solunum yapabilirler
  • …Ancak kök sistemleri gelişmediği için üzerinde yaşadıkları bitkinin odun borularından su ve mineral alırlar.Örnek:Ökseotu.

‘Tam parazit bitkiler:

  • …Besinlerini üretebilecekleri kloroplastları yoktur.Üzerinde yaşadıkları bitkinin soymuk borularından emeç adı verilen
  • kökleriyle besin alırlar.Örnek:canavar otu,yılan saçı(küsküt)
  • …Solunum yapabilirler.Çiçek yapıları gelişmiş olabilir.
  • …Hayvan parazitleri ,uyarılara cevap verebilir,iki değişik nükleik aside sahip olabilirler,dış döllenme dış gelişme gösterebilirler,enerji dönüşümünü sağlayabilirler,fakat kendi yapı malzemelerini oluşturamazlar.

 

  • …Öglena kloroplastları olduğu için fotosentezle besin üretir.Bu nedenle ototroftur.Ancak ışıksız ortamlarda dış ortamdaki besinleri pinositozla alır.Bunun için de heterotrof kabul edilir.Liken ve böcekçil bitkiler de hem üretici hem tüketici gruba dahil edilebilir.

 

  • Protokooperasyon: Böyle yaşayan canlılarda birlikte yaşam zorunluluğu yoktur.Bir araya geldiklerinde birbirlerinden istifade ederler.Örnek:Timsahın ağzından etleri temizleyen kuşlar.

 

C.)HEM OTOTROF HEM  HETEROTROF CANLILAR:

  • …Bu şekilde beslenmeye en güzel örnek böcekçil bitkilerdir.Fotosentezle besin ürettikleri için ototrofturlar.(ışık enerjisini kullanarak glikoz sentezlerler)
  • …Ancak yaşadıkları topraklarda yeterli azot olmadığı için(azotça fakir topraklar) bu ihtiyaçlarını böcek yiyerek karşılarlar.
  • …Böcek yedikleri için de heterotrofturlar.
  • …Böcek yeme olayında yakaladıkları böcekleri dışarıya saldıkları enzimleriyle proteinleri sindirir,sonra aminoasitlerini  hücre içine alırlar.(hücre dışı sindirim)Böcekçil bitkilerde hücre içi sindirim de görülür.
  • …Hücre içine aldıkları aminoasitleri kullanarak kendilerine gerekli olan proteinlerin sentezlenmesini sağlarlar.
  • …Dış ortamdaki aminoasitleri hücre içine difüzyon ve aktif taşıma olayları ile alırlar.
  • …Böcekçil bitkiler azot gereksinimini karşılamak için yakaladıkları böcekleri sindirirler.
  • …Böcekçil bitkiler nişastayı ve gliserolü fotosentez ürününden (glikozdan) sentezleyebilir.Ama aminoasitleri  böcek yiyerek elde ederler.
Paylaş
Sitemizdeki Benzer İçerikler

Yorumlar

Bu Yazıya Toplam 0 Yorum Yapılmış

İsminiz

E-Posta Adresiniz

Şehir

*

İlgili Terimler :