Proteinler Konu Anlatımı ve Ders Notu

Proteinler Konu Anlatımı ve Ders Notu

C.PROTEİNLER:

  • Canlı organizmanın hem yapısında hemde çalışmasını sağlayan en önemli moleküllerdendir
  • Canlı vücudunda sudan sonra en fazla protein bulunur.
  • Canlıların vücudunda yapısı ve özellikleri bireyden bireye değişen organik bileşiklerdir.
  • Proteinler canlıda yapısal ve düzenleyici özelliklere sahiptir.
  • Bu yüzden proteinsiz hayat düşünülemez.

 

1.Proteinlerin Kimyasal Yapıları:

…C,H,O,N ve bazılarında S,P bulunur.

…Yapı taşları 20 çeşit aminoasittir.

…a.a+a.a+a.a+…………………………+a.a = Protein + (n-1)H2O222

——————————————–

n tane

  • Peptit bağı ile bağlanırlar.
  • DNA şifresi ile sentezlenen tek moleküldür.
  • Enzim,hormon ve hücre zarı yapısına katılır.
  • Solunumla ancak zor durumlarda yakılırlar.Solunum ürünleri H2O , CO2 , H2S , NH3 , üre ve ürik asittir.Sindirim ürünü ise aminoasitlerdir
  • Aminoasitler anfoter özellik gösterirler.
  • Proteinler virüslerden insanlara kadar bütün canlılarda yaşamsal rolleri olduğundan
  • hücrelerde en çok bulunan organik moleküllerdir.
  • Proteinler enerjiyi hemen kaybettiklerinden dolayı 3. dereceden enerji kaynağıdır.
  • Proteinler vücutta enerji kaynağı olarak kullanılırsa vücutta zayıflama ve dengesizlik
  • görülür.
  • Proteinler her canlı türüne özgü olup antijen özellik gösterirler.Yani farklı özelliğe
  • sahip bir canlıya aktarıldığında antikor oluşumuna sebep olur.

 

BİR AMİNOASİTİN YAPISI…

  • Basit bir protein onlarca aminoasitin birleşmesiyle meydana gelir.
  • Bir aminoasitte aynı karbon atomuna bir karboksil grubu (COOH)  ,bir değişken grup(R) , bir de amino grubu (NH2)  bağlanmıştır.
  • Doğada 20 çeşit a.a.  bulunur.
  • Bu aminoasitlerin birbirinden farklı olması  R grubunun  farklılığından kaynaklanır.
  • AMİNOASİTLER FARKLI SAYIDA VE ÇEŞİTTE BİRLEŞEREK BİNLERCE PROTEİNİ OLUŞTURUR.
  • Diğer  moleküllerde  olduğu gibi her aminoasitten aralarından bir molekül su çıkararak birleşmesiyle proteinler oluşur (Dehidrasyon sentezi)
  • Bir  aminoasitin karboksil taşıyan karbon atomu ile diğer aminoasitin amino grubundaki azot atomu arasında bir peptit bağı kurulur.İki amino asitin birleşmesinden oluşan yapıya dipeptit denir.Çok sayıda aminoasidin birleşmesiyle polipeptit ve proteinler oluşur.
  • 2  aminoasit birleşerek  arada  1 peptid bağı oluşur,1 molekül su açığa çıkar ,oluşan yapı dipeptid
  • 3  aminoasit birleşerek  arada  2 peptid bağı oluşur,2 molekül su açığa çıkar ,oluşan yapı tripeptit
  • n  aminoasit birleşerek  arada  (n-1)  peptid bağı oluşur,(n-1) molekül su açığa çıkar ,oluşan yapı  polipeptit  ve proteinler
  • Proteinler  hem asit (COOH grubundan dolayı)  hem de bazik(NH2 grubundan dolayı ) özellik gösterirler.Böyle maddelere anfoter maddeler denir.Proteinler bu özelliği sayesinde hücrede meydana gelen pH  değişimlerine karşı duyarlıdırlar ve tamponlanırlar.
  • Proteinler çekirdekteki  DNA’nın kontrolünde RNA’lar  aracılığıyla  ribozomda sentezlenirler.
  • …Proteinlerin birbirinden farklı olmasının nedeni  aminoasit çeşidi,sayısı ve diziliş sırasının farklı olmasıdır.
  • Canlı vücudunda bulunan hemoglobin,enzim ve hormon gibi bir çok protein çeşidinin sentezlenebilmesi için hücrede her aminoasidin yeterli oranda bulunması gerekir.
  • Bu aminoasit çeşitlerinden 12 tanesi insan vücudunda üretilir.(Endojen aminoasitler)
  • Diğer 8 aminoasit besinlerle dışarıdan hazır olarak alınmak zorundadır.Bu aminoasitlere esansiyel (temel=ekzojen=elzem) aminoasitler denir.Bitki hücreleri bütün aminoasit çeşitlerini sentezleyebilirler.
  • Proteinlerin yapısında bulunan peptit bağı bir aminoasidin karboksil grubu ile bir sonraki aminoasidin amino grubu arasında kurulur.
  • Protein senteziiçin tRNA ve DNA mutlaka gereklidir.

 

2.Proteinlerin Görevleri:

  1. Vücuttaki kimyasal reaksiyonların gerçekleşmesini sağlayan enzimler proteinlerden yapılmışlardır.
  2. Hücre içinde ve dışında yapıcı-onarıcı görev yaparlar.Hücre zarının yapısına katılırlar.Bir çok dokunun lifleri ve ara maddesi proteinlerden yapılmıştır.
  3. Proteinler hücre zarında serbest proteinler,glikoproteinler yada lipoproteinler şeklinde bulunabilirler.
  4. Proteinler hormonların yapısını oluşturarak düzenleyici görev yaparlar.
  5. Hayvan ve insan vücudunda hastalık yapan antijenlere karşı vücudun ürettiği savunmayı sağlayan antikorlar proteinden yapılmışlardır.Aynı şekilde virüslere karşı üretilen interferonlar da protein yapıdadırlar.
  6. Proteinler hücre içi ve hücre dışı sıvıların osmotik basıncını ayarlar.
  7. Vücuda yağ ve karbonhidrat az miktarda alınırsa enerji kaynağı olarak kullanılırlar.
  8. Proteinler, taşımada görev yapar.Örneğin alyuvarlarda  bulunan hemoglobin adı verilen protein oksijen ve karbondioksit taşır.
  9. Albümin  kan serumunda çok bulunan  bir proteindir.Kanın osmotik basıncını ayarlar,yağ asidi ve ilaçların taşınmasını sağlar.
  10. Fibrinojen adlı protein kanın pıhtılaşmasında  rol oynayarak  yaralanmalarda kan kaybını önler.
  11. Kan proteinlerinden aktin ve miyozin  kasların kasılıp gevşemesinde rol oynar.
  12. Bütün organlarda özellikle memeli hayvanların deri,tırnak,kemik,eklem,damar ve dişlerinde bulunan proteinler bu yapıların dayanıklılığını  artırır.

 

3.Proteinlerin İnsan Vücudu İçin Önemi:

  • …Vücudumuzda protein bulundurmayan doku ve organ yoktur.
  • …Proteinler aminoasitlere parçalanıp sindirildikten sonra kana karışırlar.
  • …Proteinler hücrede genlerin taşıdığı bilgiye göre sentezlenirler.
  • …Her organizma canlılığını sürdürebilmek için mutlaka proteine ve proteinli besinlere ihtiyaç duyar.
  • …Vücutta önemli bir protein deposu bulunmadığından düzenli ve yeterli oranda protein alınmalıdır.
  • …Yeterli protein alınmazsa büyüme yavaşlar,zihinsel gelişmede gerileme görülür,vücudun hastalık yapan mikroplara karşı direnci azalır ,kanında hemoglobin oranı azalır ve yaralar geç iyileşir.
  • …Uzun süreli aç kalanlarda  glikojen ve depo yağlar tüketilince proteinler enerji üretiminde  kullanılabilir.Bu tür protein kullanımı sonucu kanın osmotik basıncı düşer ve  plazma sıvısı dokular arasına birikir.Buna ödem denir.Ödem hücresel etkinlikleri yavaşlatır.
  • …Canlılar proteinleri yalnızca zorunlu hallerde (uzun süreli açlıkta,karbonhidrat ve yağ stokları bittiğinde)  enerji verici olarak kullanır.Bu durumda canlı öncelikle eşey organlarındaki proteinleri  ve kas proteinlerini enerji üretmek için kullanır.Bu durumda kan plazması proteinleri azalır.Kan basıncı düşer Ödemler oluşur ve aşırı miktarda  dokulara ve dokular arasına su toplanırsa ölümler meydana gelir.
  • …Özellikle çocuklar,gelişme çağındaki gençler ve gebe bayanlar için protein çok büyük önem taşır.
  • …Protein molekülleri bireye özgü olduklarından  bazı insanlarda  beslenme ile alınması alerjik tepkimelere neden olabilir.

 

4.Protein Bakımından Zengin Besinler:

  • àHayvansal kaynaklı besinler,keçi,koyun sığır gibi hayvanların etleri,kümes hayvanları,balık,süt ve yumurta,protein bakımından zengindir.Hayvansal besinlerde esansiyel aminoasitler vardır.Bu nedenle hayvansal proteinler biyolojik açıdan önemlidir.
  • àBitkisel kaynaklı besinler,baklagiller(fasulye,nohut,bezelye,bakla,mercimek,soya gibi) ve tahıllar(pirinç,mısır,buğday,yulaf gibi) protein bakımından zengindir.
  • àProteinler sindirim sisteminde parçalanır,kanda aminoasit
  • halinde bulunur.Doku hücrelerinde protein şeklinde depo edilir.
  • àAminoasit,yağ asidi ve glikoz canlılarda bulunan organik monomerlerdir.
Yorum yapabilir , ya da geri bildirim yapabilirsiniz.

2 Yorum Yapılmış to “Proteinler Konu Anlatımı ve Ders Notu”

  1. derya dedi ki:

    ben Bölee bişe görmedim

  2. durmaz yol dedi ki:

    Çok iyi çok yardımcı oldunuz

Yorum Yapmak İster Misiniz?